หน้าแรก

บทที่ 4

พฤติกรรมในองค์กร

พฤติกรรมในองค์กร 

องค์กรจะสร้างรูปแบบของการดำเนินงาน ตลอดจนการปฎิบัติงานต่าง ๆ ขึ้น เพื่อสนองตอบการเปลี่ยนของสิ่งแวดล้อม และสภาวะที่เกิดจากการดำเนินงานของบุคคลและของกลุ่ม หรืออาจจะกล่าวอีกนัยหนึ่งว่า รูปแบบเฉพาะในการดำเนินงานที่องค์กรสร้างขึ้นนั้น เป็นผลมาจากการปรับองค์ประกอบต่าง ๆ ให้สอดคล้องกันและกันได้

 

การศึกษาพฤติกรรมต่าง ๆ ในองค์กร 3 ระดับ คือ

  พฤติกรรมบุคคล (Individual Behavior)

 พฤติกรรมกลุ่ม (Group Behavior)

  พฤติกรรมองค์กร (Organization Behavior)

    ความพึงพอใจในการทำงาน  

            ความพึงพอใจในการทำงาน เป็นเรื่องที่ได้รับความสนใจมาก ทั้งจากนักจิตวิทยา นักวิชาการ และนักบริหารงาน ผู้ปฎิบัติที่มีความพึงพอใจในการทำงาน ย่อมปฎิบัติงานได้ประสบผลสำเร็จมากกว่าผู้ที่ไม่พึงพอใจในการปฎิบัติงาน ดังนั้น ในการบริหารงานจำเป็นจะต้องศึกษาให้เข้าใจ เพราะความพึงพอใจในการทำงาน เป็นกระบวนทางจิตวิทยาที่ไม่สามารถมองเห็นและสังเกตได้ เพียงอาศัยการคาดคะเนและสังเกตพฤติกรรมเท่านั้น

  ความหมายของความพึงพอใจในการทำงาน  

          ความพึงพอใจในการทำงาน หมายถึง สภาวะของอารมณ์ ความรู้สึก และเจตคติของบุคคลที่มีต่องานที่เขาปฎิบัติอยู่ โดยแสดงออกมาเป็นความสนใจ กระตือรือร้น เต็มใจและสนุก ร่าเริง เป็นต้น เมื่อผู้ปฎิบัติงานเกิดความพึงพอใจในงานที่ทำ เขาก็จะมีความพยายาม อุตสาหะ มีความสุขในการทำงาน และความมุ่งมั่นจนงานนั้นสำเร็จตามวัตถุประสงค์

    ความสำคัญของความพึงพอใจในการทำงาน  

         ผู้บริหารงานควรให้ความสนใจต่อผู้ปฎิบัติงานหรือผู้ใต้บังคับบัญชา โดยให้ผู้ปฎิบัติงานได้ทราบเป้าหมาย นโยบาย มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ การวางแผนและพัฒนา ได้รับการยอมรับและมีความเป็นกันเอง สิ่งเหล่านี้เป็นแนวการบริหารที่ให้ความสำคัญต่อผู้ปฎิบัติงาน จึงทำให้ผู้ปฎิบัติงานมีความรู้สึกที่ดีและมีความพึงพอใจในการทำงาน

  องค์ประกอบที่มีผลต่อความพึงพอใจในการทำงาน

           การทำงานเพื่อให้พนักงานเกิดความพึงพอใจในงานนั้น มีองค์ประกอบมากมายที่ส่งเสริม สนับสนุนให้เกิดความพึงพอใจ องค์ประกอบพื้นฐานที่สำคัญ ที่มีผลต่อความพึงพอใจ มีดังต่อไปนี้

งาน คือ พนักงานมีความชอบ ความถนัด และความสนใจในงานนั้น

  ค่าจ้าง คือ ค่าจ้างแรงงานในอัตราที่เหมาะสม

โอกาสที่ได้เลื่อนตำแหน่ง คือ ผู้บริหารจะต้องมีวิธีการที่ดีในการพิจารณาการเลื่อนตำแหน่งของพนักงานเพื่อความยุติธรรม

  การยอมรับ คือ ทั้งผู้บริหาร และเพื่อนร่วมงาน หากมีการยอมรับในบทบาท ย่อมทำให้บุคคลเกิดความพึงพอใจในการทำงาน

สภาพการทำงาน คือ สภาพโดยทั่วไปของสถานที่ทำงาน เช่น ความสะอาด ความเป็นระเบียบ กว้างขวางโอ่โถง เป็นต้น

  ผลประโยชน์ และ สวัสดิการ คือ สิ่งที่พนักงานได้รับตอบแทนจากการปฎิบัติงาน นอกเหนือจากค่าจ้าง เช่น บำเหน็จ บำนาญ ค่ารักษาพยาบาล ค่าที่พัก เป็นต้น

หัวหน้างานหรือผู้บังคับบัญชา คือ ลักษณะของหัวหน้างานเป็นแบบใด มีทักษะการบริหารงานมากน้อยเพียงใด รุ้จักหลักจิตวิทยา หลักมนุษยสัมพันธ์เพียงไร และเมื่อมีปัญหา หัวหน้าสามารถที่จะแก้ปัญหาหรือให้คำแนะนำแก่ผู้ปฎิบัติงานได้เพียงใด หากหัวหน้าดี ย่อมทำให้ผู้ร่วมงานเกิดความพึงพอใจ

  เพื่อนร่วมงาน คือ หากมีเพื่อนร่วมงานที่ดีในองค์กร การทำงานไปกันได้ ย่อมส่งผลทำให้ผู้ปฎิบัติงานเกิดความพึงพอใจในงานมากขึ้น

องค์กรและการจัดการ คือ หากองค์กรมีวิธีการจัดการ จัดระบบการบริหารดี ย่อมสร้างความพึงพอใจในงานได้เช่นกัน ฉะนั้น การสร้างภาพลักษณ์ของหน่วยงานจึงเป็นเรื่องสำคัญ

  วิธีการเพิ่มปรับปรุงประสิทธิภาพการทำงาน  

          วิธีการที่จะปรับปรุงประสิทธิภาพการทำงานของบุคคลมี 3 วิธีการ คือ

  วิธีการบริหารแบบวิทยาศาสตร์ (Scientific Managerial Approach)

วิธีการมนุษยสัมพันธ์ (Human Relation Approach)

วิธีการบริหารทรัพยากรมนุษย์ (Human Resources Managemrnt)

  การสำรวจเพื่อการวินิจฉัยงาน  

   Hackman และ Oldman ได้เสนอแนะว่า การมีภาวะทางจิตวิทยาที่สำคัญและจำเป็นในการที่ทำให้บุคคคลมีแรงจูงใจจะทำงานอยู่ 2 สภาวะ คือ

              สถานภาพทางจิตวิทยา มีผลทำให้บุคคลมีแรงจูงใจที่จะทำงาน จะประกอบด้วย

- ประสบการณ์ด้านการมีความหมายของงาน

- ประสบการณ์ด้านความรับผิดชอบของงาน

- การรู้ผลการกระทำ

           คุณลักษณะเฉพาะของงาน จะประกอบด้วย

- ทักษะของงาน

          - ลักษณะเฉพาะของงาน

- ความสำคัญของงาน

- ความเป็นอิสระ

- ข้อมูลป้อนกลับ

  งานวินิจเกี่ยวกับความพึงพอใจในการทำงาน  

         มีการศึกษาวินิจเกี่ยวกับความพึงพอใจไว้มากมาย จากการศึกษาผลการวินิจต่าง ๆ ซึ่งสรุปและวิเคราะห์ผลการศึกษาวินิจเกี่ยวกับความพึงพอใจในงานได้เป็นประเด็นต่าง ๆ ดังนี้

แรงจูงใจภายในของบุคคล เช่น ความทะเยอทะยาน ความรับผิดชอบ ความมุ่งมั่น เป็นต้น

ความเป็นอิสระ และการให้การยอมรับในบทบาทหน้าที่

การบังคับบัญชา และการบริหารแบบประชาธิปไตย

  บรรยากาศการทำงานขององค์กร และสภาพแวดล้อมการทำงาน

 

 

นางสาวนงคราญ  ดงเย็น  นางสาวสุพัตรา ยศตื้อ  นางสาวแสงอรุณ สันวงค์